سخنان سرکار خانم حاج باقریان در جلسه رونمایی از کتاب «فهرست آیین‌نامه‌ها، اساسنامهها و مرامنامه‌های کتابخانه آیت‌الله العظمی بروجردی»
در جلسه رونمایی از کتاب «فهرست آیین‌نامه‌ها، اساسنامهها و مرامنامه‌های کتابخانه آیت‌الله العظمی بروجردی»
که با حضور اساتید، پژوهشگران و پیشکسوتان فهرستنگاری منابع کهن و جمعی از مدیران کتابخانه های عضو مکتا، کتابداران و کتابدوستان برگزار شد،
🔹در ابتدا سرکار خانم حاج‌باقریان ضمن عرض خیرمقدم و آرزوی قبولی طاعات و عبادات روزه داران گرامی به درگاه الهی ارائه به گزارش جامعی از این کتاب پرداختند و گفتند: در واقع این فهرست شامل مجموعه‌ای از کتابچه‌های قانون، قوانین و مقررات، مرام‌نامه‌ها، دستورالعملها، اساسنامهها و تصویب‌نامه‌هایی است که حجم زیادی از آن جزئی از مجموعه عظیم مرحوم محمد رمضانی است که وقف این کتابخانه شده است.
🔸ایشان افزودند: بعد از اینکه مجموعه مرحوم رمضانی وارد فرایند سازماندهی کتابخانه شد، ما را بر این فکر واداشت که این منابع در واقع خود یک مرجع و منبع پژوهشی است و جا دارد که مجموعه اساسنامهها و مرام‌نامه‌ها، یک معرفی توصیفی تحلیلی داشته باشد تا در دسترس پژوهشگران قرار بگیرد. بنده برای توصیف این منابع هیچ نمونه و الگویی نداشتم و شیوه‌ای که در حال حاضر در این کتاب به کار رفته، شیوه‌ای ابداعی بوده که با مشورت اساتید و همکاران به تصویب رسید و بنده به کار بردم.
🔹خانم حاج‌باقریان در معرفی این اثر اضافه کردند: در اثر پیش رو حدود 1300 مدخل معرفی شده که هر مدخل شامل سه بخش می‌شود:
🔸بخش اول: مشخصات ظاهری است که شامل مشخصات فیزیکی و شکل ظاهری کتابچه در دست است.
بخش دوم: توضیحات که شامل محتوای اثراست و به صورت تفصیلی معرفی شده است، شامل مندرجات و محتوای کامل است. در واقع این بخش به پژوهشگر اطلاعات کاملی در مورد محتوا ارائه می‌دهد.
بخش سوم: افزوده‌هاست که در واقع شامل قسمتی از منابع می‌شود که بعد از چاپ کتابچه چه به صورت ضمیمه چاپی، چه به صورت دستنویس در اختیار استفاده کننده یا مالک کتابچه قرار می‌گیرد.
🔹این ضمیمه‌ها در این بند معرفی شده است. از میان این 1300 عنوان، تقریباً حدود 80 عنوان آن شامل این افزوده‌هاست که اطلاعات ارزشمندی را در اختیار قرار می‌دهد. در واقع ما در میان این اوراق، دستنویس برخی از وزرای وقت، نمایندگان مجلس و مهرها را داریم. همچنین یادداشتهایی از افرادی که در زمان خود این کتابچه‌ها را مطالعه کرده‌اند و به آنها چیزی افزوده یا یادداشتی نوشته‌اند که تحت عنوان افزوده‌ها برای هر مدخل معرفی شده‌اند.
🔸مولف در ادامه عنوان کرد: از کل 1300 عنوان، تقریباً 5 نسخه آن، نسخه خطی است؛ حدود 50 عنوان، چاپ سنگی و الباقی کتابچه‌های چاپی است.
🔹ایشان همچنین خاطر نشان کردند: پس از اینکه فهرست اولیه برای این مجموعه تعریف گردید، برای تنظیم آن بهترین شیوه که به نظر می‌رسید، شیوه موضوعی بود؛ لذا با 17 موضوع، ذیل 17 فصل جداگانه تنظیم شدند. بعضی از فصل‌ها خود شامل بخش‌های جداگانه‌ای بود.
🔸به عنوان نمونه فصل سوم که به وزارت فرهنگ و معارف پرداخته است؛ بخشی شامل آیین‌نامه‌ها، اساس‌نامه‌های مدارس و دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌هاست؛ بخشی مربوط به آیین‌نامه‌های حوزه تألیف و چاپ و نشر می‌شود و بخشی دیگر مربوط به حوزه ادب و هنر که در ذیل فصل سوم آورده شده است.
🔹وی یادآور شد، از لحاظ بازه تاریخی این منابع به دوره‌های قاجار، پهلوی اول و دوم تعلق دارند؛ از لحاظ حجم، آیین‌نامه‌های دوره پهلوی اول تعداد بیشتری را به خود اختصاص داده است، دوره قاجار در مرتبه دوم قرار دارد و دوره پهلوی دوم حجم کمتری دارد.
🔸قدیمی ترین منبعی که در این مجموعه معرفی شده، مربوط به سال1239 شمسی است که مربوط به قانون قشون و امور نظامی است. بعد از آن آیین‌نامه‌ای در حوزه کشاورزی است مربوط به کشت چای و زراعت است.
🔹برای تنظیم این آیین‌نامه‌ها، در ذیل تنظیم موضوعی، بهترین شیوه براساس تاریخ چاپ بود. این به آن دلیل بود که وضع یک قانون با تاریخ چاپ آیین‌نامه آن ارتباط نزدیکی داشت و از طرفی چاپ و انتشار هر قانون، قانون قبل از خود را نقض می‌کرد. بنابراین قوانین هر موضوع را براساس تاریخ نشر مرتب کردیم.
🔸وی در پایان تصریح کرد: برای این کتاب هفت نمایه در نظر گرفته شده: نمایه‌های عنوان، اشخاص، اعلام، اماکن، ناشر، مطبعه و سالشمار شمسی.
همچنین در این فهرست سعی شده که همه مندرجات داخل این آیین‌نامه‌ها گنجانده شود و چیزی از قلم نیافتد. در واقع هر کدام از این آیین‌نامه‌ها در موضوعات خودشان می‌توانند منبع اصلی پژوهش و تاریخچه آن حرفه یا رشته باشند.
💠کتابخانه مسجداعظم
🌐@boroujerdilib