مولف که يکي از روشنفکران طرفدار غرب و مقيم در اسلامبول است در مقالاتي جداگانه علل عقب ماندگي و بي نظمي و عدم پيشرفت ايران را نسبت به ممالک اروپايي بررسي کرده و مقاله اول را خطاب به مشيرالدوله نگاشته است، وي در برخي مقالات قوانين و اصولي را که خود وضع نموده و يا از کتب ديگر اقتباس کرده براي نمونه آورده است. اين رساله پس از بازگشت مولف از فرنگ در ميانه سالهاي ۱۲۷۵-۱۲۷۶ ق نگاشته شده است
(يادداشتهاي نسخه) بیشتر
<نسخه هاي خطي فارسي>:ج.۲.ص.۱۶۵۹
(يادداشتهاي نسخه)
<ملي تهران>:ج.۲.ص.۴۵۶
(يادداشتهاي نسخه)
<رساله اي است در انتقاد از اوضاع ايران روزگار قاجار و خرده گيري از ميرزا يوسف مستوفي الممالک. برخي اين کتاب را به امين الدوله پسر مولف و به ملکم خان نيز نسبت مي دهند که بنا به قول نفيسي درست نيست>
(يادداشتهاي نسخه) بیشتر
<الذريعه>: ج.۱۸. ص.۴۴
(يادداشتهاي نسخه)
<فهرستواره منزوي>: ج.۲. ص.۱۰۶۷
(يادداشتهاي نسخه)